ActUmail^.nl® Publisher Zedenrecht

Aanpak zedenzaken     De ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken hebben op 9 mei 2000 het slotdocument van het Implementatieproject zedenzorg d.d. 25 april 2000 aan de Tweede Kamer aangeboden, (Kamerstukken II 1999/'00, 26800 VI, nr.71). Tevens hebben minister A.H. Korthals en G. de Vries op 11 mei 2000 een rapport over de politiële zedenzorg aan de Tweede Kamer gestuurd.

Klachtencommissie interlandelijke adoptie    Op 1 april 2000 is de klachtencommissie vergunninghouders interlandelijke adoptie met haar werkzaamheden begonnen. De taak, samenstelling en de werkzaamheden van deze onafhankelijke commissie zijn geregeld in een algemene maatregel van bestuur (Staatsblad 2000, 120). Deze regeling is gebaseerd op artikel 24a van de Wet Opneming buitenlandse kinderen ter adoptie. Dit nieuwe wetsartikel treedt op dezelfde datum in werking. De commissie adviseert naar aanleiding van klachten van particulieren over gedragingen van instellingen aan wie vergunning is verleend om te bemiddelen bij interlandelijke adoptie. Uiteindelijk neemt de vergunninghouder zelf een beslissing over de afhandeling van de klacht. De nieuwe klachtencommissie functioneert in de plaats van alle interne klachtencommissies die door deze wijziging zijn opgeheven.

Second opinion over opsporingsonderzoek voor slachtoffers misdrijven   Vanaf 1 maart 2000 kunnen slachtoffers van misdrijven aan het Openbaar Ministerie (OM) verzoeken om de kwaliteit van een opsporingsonderzoek te laten onderzoeken. Volgens een nieuwe Aanwijzing van het OM ("Tweede beoordeling opsporingsonderzoeken", Staatscourant 2000, 43) kunnen slachtoffers van misdrijven waarop ten minste twaalf jaren gevangenisstraf staat een verzoek tot een tweede beoordeling van het opsporingsonderzoek richten aan de hoofdofficier van justitie. De hoofdofficier legt zijn beslissing voor aan het college van procureurs-generaal. Het onderzoek wordt uitgevoerd door een ervaren officier van justitie en één of meer deskundigen op het terrein van de recherche uit politiekring die niets met het onderzoek te maken hebben gehad. Bij de beoordeling of het om een ernstige zaak gaat staat niet de grens van twaalf jaren gevangenisstraf voorop maar de kwalificatie moord, doodslag of verkrachting zoals men die in de maatschappij maakt. Een slachtoffer kan ook om een second opinion vragen indien het formeel gaat om "aanranding" maar de daad een grote inbreuk heeft gemaakt op de lichamelijk integriteit. Zie over positie van slachtoffers in het strafproces ook Notitie van minister van Justitie 26 juni 2000 (Tweede Kamer 1999/'00, 27213 nr. 1).

Verjaringstermijn moord verlengen?     De Minister van Justitie overweegt om de verjaringstermijn voor levensdelicten te verlengen. De minister vindt in de nieuwe technologische ontwikkelingen in het forensisch onderzoek aanleiding tot een verlenging van de verjaringstermijn voor deze ernstige misdrijven. In enkele andere landen zijn soortgelijke wijzigingen ingevoerd. Het Verenigd Koninkrijk kent voor de delicten murder en manslaughter geen vervolgingsverjaring. Ook in Denemarken bestaat voor paragraaf 93 van het Deense Wetboek van Strafrecht, "Moord en doodslacht" geen verjaring. In Duitsland verjaart het recht tot strafvervolging wegens doodslag na 20 jaar, moord verjaar niet. (Kamerstukken II 1999/'00, Aanhangsel van de handelingen nr. 1579).

Mogelijk verdubbeling van straf voor discriminatie    Minister Korthals van Justitie heeft 8 maart 2000 zijn voorstel voor een hardere aanpak van het stelselmatig opzettelijk beledigen van mensen wegens ras, godsdienst, levensovertuiging of seksuele geaardheid naar diverse belangorganisaties gestuurd voor advies. Het voorstel van de minister is om de strafmaat voor discriminatie, artikel 137d Wetboek van Strafrecht, te verdubbelen van één naar twee jaren gevangenisstraf. Voor het stelselmatig verspreiden  van discriminerend materiaal, artikel 137e Wetboek van Strafrecht, bedraagt de voorgestelde verhoging van 6 maanden naar een jaar. Dit voorstel is met name ingegeven door de verontrustende structurele toename van discriminatie via internet. Het gaat in dit voorstel om de aanpak van structurele discriminatie waaronder de Minister verstaat de herhaling van discriminatoire uitingen door steeds dezelfde personen of groepen, door een bewuste samenwerking tussen die personen of door het georganiseerde of zelfs beroepsmatige karakter ervan.

Informatie terugkeer afgestrafte pedoseksuelen    Minister Korthals van Justitie wil dat het Openbaar Ministerie aan politie en burgemeesters informatie verstrekt over de terugkeer van een afgestrafte pedoseksueel in de samenleving. Het OM kan desgewenst ook het slachtoffer informeren over het vrijkomen van zware pedoseksuele zedendelinquenten aan het einde van hun straf. De minister overweegt in de toekomst ook informatie te laten verstrekken over proefverloven van pedoseksuelen. De minister overweegt later ook dergelijke informatie met betrekking tot delinquenten van andere delicten zoals ernstige gewelddelicten te laten geven. Deze voornemens staan in een brief van 4 januari 2000 van de minister aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II, 1999/00, 26800 VI, nr.52).

Schadebemiddeling in het strafproces    Antwoorden van de minister van Justitie van 28 juli 1999. De minister geeft een toelichting op zijn brief van 8 april 1999 met betrekking tot de implementatie van schadebemiddeling in het strafproces. De implementatie van deze alternatieve schaderegeling dient plaats te vinden binnen het kader van het "Plan van aanpak nadere implementatie slachtofferzorg" (Kamerstukken II, 1998/99, nr.7).

Bestrijding seksueel misbruik    Op 19 juli 1999 heeft minister Korthals van justitie de beleidsvoornemens van het Kabinet aan de Tweede Kamer gestuurd (Kamerstukken II, 1998/99, 26690). In de Nota Bestrijding seksueel misbruik van en seksueel geweld tegen kinderen staat het voornemen om weer aparte afdelingen zedenpolitie in elke regio in te stellen. Ook zegt de minister dat hij "zeden-aanspreek-officieren van justitie" wil benoemen. Korthals wil het klachtvereiste uit de seksuele delicten schrappen. Voor wat betreft het onderwijs refereert hij aan de Wet Voorkoming en bestrijding seksuele intimidatie die onlangs door de Eerste Kamer is aangenomen (zie eerder bericht Kamerstukken I, 1998/99, 25979). Volgens de nota dienen de TBS-klinieken zich te concentreren op"evidence based" behandelprogramma’s, waarbij de effectiviteit van de interventie wetenschappelijk is getoetst. In aansluiting op deze nota heeft de minister van Justitie op 19 april 2000 een brief naar de kamer gestuurd waarbij hij aanbiedt het Nationaal actieplan aanpak seksueel misbruik van kinderen (NAPS). Het actieplan richt zich op het leggen van verbindingen tussen de verschillende actoren (preventie; vroegtijdige signaleren; hulpverlening en repressie) bij de bestrijding van misbruik. Het actieplan adviseert met name om het inschakelen van deskundigheid bij de opsporing en nieuwe zedenwetgeving; zie Kamerstukken II, 1999/00, 26690, nr.4. Op 15 mei 2000 voerde de vaste commissie voor justitie overleg met de minister.

Aansprakelijkheid van internetproviders    In het op 7 juli 1999 ingediende ‘Wetsvoorstel computercriminaliteit II’ is één van de onderwerpen de aansprakelijkheid van tussenpersonen (Kamerstukken II, 1998/99, 26672, nr. 1-3). O.a. de strafrechtelijke aansprakelijkheid als tussenpersonen betrokken zijn bij de verspreiding van strafbare informatie zoals kinderporno.

Reactie op boekbespreking Hiermee wil ik enkele kanttekeningen plaatsen bij de boekbespreking van mijn boek Minderjarige zedendelinquenten en het strafrecht door Mr. A.P. van der Linden in FJR 1998, p208-209. Van der Linden maakt enkele kleine fouten. Hij verwoordt de onderzoeksgegevens uit mijn statistieken onjuist. De zin zou kloppen indien er stond: “Van de door Boelrijk onderzochte 182 minderjarige verdachten kreeg er een op de drie een politiesepot en een op de vier (namelijk in 48 gevallen) een sepot van de officier van justitie.” Voorts constateer ik inderdaad dat de rechter slechts aan twee verdachten een behandelingsmaatregel oplegt. Dit betreft echter de oude jeugdstrafrechtelijke maatregel Jeugd-tbr. Deze maatregel is onvergelijkbaar met de tbs voor volwassenen aangezien voor de maatregel niet was vereist dat het feit aan de verdachte verminderd kon worden toegerekend. De jeugd-tbr eindigde bij het bereiken van de achttienjarige leeftijd. Naast deze maatregel bestond ook de Plaatsing in een Inrichting voor Buitengewone Behandeling (PIBB), en is veel meer vergelijkbaar met de tbs. Hoewel dit een maatregel was die tot maximaal het eenentwintigste levensjaar van de verdachte kon duren, heeft de rechter geen enkele keer PIBB opgelegd. De nieuwe maatregel Plaatsing inrichting voor jeugdigen (PIJ) die op 1 september 1995 in de plaats is gekomen van beide voorgenoemde maatregelen kan maximaal zes jaren duren. De verdachten die ik onderzocht heb, zijn vervolgd onder het oude jeugdstrafrecht.
Op één essentieel punt is het erg storend dat Van der Linden mij onjuist aanhaalt. Mijn onderverdeling van minderjarige verdachten van seksuele delicten heeft inderdaad een groep die ik noem: minderjarige seksueel-geweldplegers. Deze groep verdeel ik echter voorts onder in plegers van geweld, bedreiging met geweld of een andere feitelijkheid enerzijds. Ik stel voor ook de kwantiteit aan plegers -meer plegers die in groepsverband een slachtoffer maken- als `andere feitelijkheid’ te merken. Daarnaast onderscheid ik anderzijds een groep, die ik zedenvandalisten noem. Dit zijn jongeren die zich schuldig maken aan schennispleging of aan een speelse oppervlakkige aanraking (dat wil zeggen indien er een minimale inbreuk op de lichamelijke integriteit van het slachtoffer is gemaakt), terwijl er geen indicaties zijn voor een persoonlijkheidsstoornis bij de pleger. Ik betoog dat uitsluitend voor de groep zedenvandalisten de Leerstraf Seksualiteit een adequate sanctie kan zijn. Voor de meerderheid van de plegers uit de categorie minderjarige seksueel-geweldplegers acht ik deze leerstraf een absoluut onvoldoende adequate reactie.
Voorts is er een misverstand ontstaan over het doel van mijn structurering van categorieën minderjarige zedendelinquenten. Allereerst kan het indelen in een typologie alleen plaatsvinden na een uitgebreide diagnostiek bij alle minderjarige verdachten van seksuele delicten. Ten behoeve van deze diagnostiek heb ik een vragenlijst ontwikkeld. Ten tweede onderschrijf ik in mijn boek de stelling van Van der Linden dat “ongeacht de zwaarte van dit soort delicten altijd een adequate reactie” dient te volgen. De strekking van mijn betoog is immers dat in elke zaak met een minderjarige verdachte een grondig gedragswetenschappelijk onderzoek plaatsvindt, zo nodig in het nieuw in te stellen Pieter Baan Centrum voor Minderjarigen. Het betoog in mijn boek heeft juist de strekking dat alle minderjarigen die zijn te categoriseren als minderjarige kindmisbruiker (in mijn boek gebruik ik nog de term: minderjarige pedo) of minderjarige seksueel geweldpleger een behandeling in het kader van een vorm van de jeugdstrafrechtelijke maatregel Plaatsing in Inrichting voor Jeugdigen (PIJ) dienen te ondergaan. Michael Boelrijk.